Wouter Plevier in gesprek, ontspannen zittend, bij het artikel over job crafting

Job crafting: werk herverdelen rond talent zonder te reorganiseren

Waarom je geen nieuw organogram nodig hebt om mensen meer te laten doen waar ze goed in zijn, en hoe je deze week de eerste taak verschuift.

Wat is job crafting?

Job crafting is het aanpassen van werk aan de talenten van wie het doet: welke taken iemand doet, met wie hij samenwerkt en hoe hij naar zijn werk kijkt. Het gebeurt binnen de bestaande functie, zonder reorganisatie. Innerspective (Wouter Plevier) pakt job crafting aan vanuit Amplitief Leiderschap: de leidinggevende verschuift telkens één taak naar wie er energie van krijgt, legt het resultaat vast en evalueert na twee weken.

Job crafting is het snelste antwoord op iets wat ik sinds 1999 in bijna elk MT tegenkom. Een controller die eigenlijk de beste coach van het bedrijf is. Een salesmanager die opbloeit als hij processen mag bouwen en verpietert achter zijn targets. Een teamlead die al drie jaar "een beetje van alles" doet, terwijl niemand meer weet waar ze echt goed in is. Niemand is lui. Niemand is ongemotiveerd. Ze zitten alleen op de verkeerde plek in hun eigen talent.

De reflex van veel directies is dan: herstructureren. Nieuwe functieprofielen, een ander organogram, een traject van een jaar. Terwijl de snelste route gewoon in het team ligt. Taken herverdelen in het team, met het werk dat er al is, zodat meer werk terechtkomt bij wie er energie van krijgt. Daar heb je geen nieuw functiehuis voor nodig, alleen een leidinggevende die het gesprek durft te voeren. Hieronder drie misverstanden die dat gesprek tegenhouden, en hoe je deze week begint.

Misverstand 1: voor beter werk heb je een nieuwe structuur nodig

We organiseren werk rond functies, en kijken pas daarna wie erin past. Als je erover nadenkt, is dat raar. Een functieprofiel is geschreven voor iemand die nog niet bestaat. Zodra er een echt mens op die stoel gaat zitten, met eigen kerntalenten, past het profiel nooit helemaal. Je werkt dertig tot veertig uur per week. Elk uur dat iemand tegen zijn talent in werkt, is een uur waarin hij minder toevoegt dan hij kan.

Werknemers werken gemiddeld 37% vanuit hun talenten. De rest van de week doen ze werk dat ze kunnen, maar waar ze niets van terugkrijgen. Een reorganisatie lost dat zelden op. Na afloop zitten dezelfde mensen in nieuwe vakjes, met grotendeels hetzelfde werk, en een jaar onrust erachter.

Mensen weten zelf allang dat hun functie niet precies past. Amy Wrzesniewski en Jane Dutton beschreven in 2001 dat medewerkers hun werk zelf actief vormgeven, ook als niemand daarom vraagt. Ze schuiven met taken, kiezen met wie ze optrekken en geven hun werk een eigen betekenis. Zij noemden dat job crafting. Het gebeurt dus al, alleen meestal stilletjes, en zonder dat de leidinggevende meekijkt. Kijk je wel mee, dan wordt het een hefboom.

Dat is amplitie in het klein: versterken wat er al is. En je hoeft er nergens op te wachten. Niet op de reorganisatie, niet op het volgende jaargesprek. Je kunt nu beginnen.

Misverstand 2: dan blijft het vervelende werk liggen

Dit is de zorg die ik het vaakst hoor als ik voorstel om werk rond talent te verdelen. "Leuk, maar wie doet dan de rest?" Het helpt om drie soorten talent uit elkaar te halen.

Kerntalenten zijn de dingen waar je van nature kneitergoed in bent en waar je energie van krijgt. Ondersteunende talenten kun je prima, maar doe je ze te lang, dan loop je leeg. En dan zijn er je niet-talenten: geen aanleg, geen energie. En toch doe je ze. Elke week.

Het mooie van een team is dat die drie lijsten bij iedereen anders zijn. De planning waar de één tegenop ziet, zet een ander in een half uur weg. Het lastige klantgesprek dat de één uitstelt, is voor een collega precies het moment waarop hij gaat leven. Het werk verdwijnt dus niet. Het verhuist naar iemand voor wie het geen straf is.

En als er echt niemand in het team is voor wie een taak kerntalent is? Dan heb je drie wegen. Samenwerken met iemand die het beter kan, een hulpmiddel inzetten dat het meeste werk overneemt, of een afspraak maken met een collega die je helpt het op tijd af te krijgen. Ondersteunend talent mag je ook gewoon inzetten, zolang het geen hele werkweek vult.

Werk rond talent verdelen is wel een harde afspraak. Op de hub over talentontwikkeling en vitaliteit staat het al: er wordt afgerekend op wat is afgesproken. Het resultaat ligt vast. Alleen de route ernaartoe verdeel je anders. Dat werkt hetzelfde als bij delegeren zonder loslaten: je stuurt op het wat, en geeft ruimte in het hoe en het wie.

Misverstand 3: job crafting regelt HR wel

HR kan de taal leveren, een scan, een format. Maar of er werk verschuift, beslist de leidinggevende, elke week, in het overleg en in het bila. En daar zit het vaak vast.

Ik vroeg laatst een directeur welke taak die week in flow voorbij was gevlogen. Hij dacht lang na. "Eerlijk? Geen idee. Ik weet alléén welke me leegtrokken." Als je dat van jezelf al niet weet, hoe weet je het dan van je mensen?

Ik sta regelmatig met mijn band op het podium. In een goede band kent iedereen elkaars kwaliteiten. De bassist weet wanneer de gitarist gas geeft, de drummer geeft ruimte als de zanger iets nodig heeft. Niemand speelt alles. In veel teams zie ik het omgekeerde: goede vakmensen die allemaal hun eigen nummer spelen en een beetje van alles doen, omdat niemand ooit heeft gevraagd wie waarvoor gemaakt is.

Anouk Lagae (Accent Jobs) en Robin Van Beek vertelden in de vodcast Plevier & De Inspirerende Leiders hoe zij talenten om zich heen verzamelen: kijken wat iemand doet als niemand erom vraagt, en daar meer van geven. Dat is de kern van job crafting als leidinggevende. En het loont dubbel, want wie in zijn kerntalent werkt, gaat minder snel weg. Meer daarover lees je in toptalent behouden.

Wat het laat werken, is ritme. Ik werkte met een team in de financiële sector waar alles net niet voelde: hoge werkdruk, veel overleg, weinig flow. We draaiden de volgorde om en keken eerst naar wat al vonkte, wat moeiteloos ging en energie gaf. Binnen drie maanden gingen resultaten en energie omhoog. De grootste verandering was het ritme: elke week bewust talenten inzetten. Twee vaste vragen houden dat gesprek gaande: wat gaf je energie, en waar liep je op leeg? Hoe je dat elke maand voert, lees je in het ontwikkelgesprek met twee vragen.

Zo begin je deze week met job crafting

Pak je teamlijst. Neem er twintig minuten voor. Schrijf achter elke naam één ding waar diegene op aangaat. Niet wat in de functieomschrijving staat: wat je ze ziet doen als ze vergeten dat het werk is.

Vraag het daarna aan ze. Waar krijg jij energie van? Wat doe je zonder dat iemand erom vraagt? Je zult verrast zijn hoe vaak je ernaast zit. Wil je eerst voor jezelf scherp hebben waar jouw energie zit, doe dan een van de gratis scans op leiderschapscan.nl. En wil je dieper op de talenten zelf, lees dan hoe je kerntalenten ontdekt.

Dan de echte stap: verschuif één taak. Eén. Van iemand die erop leegloopt naar iemand die erop aangaat. Spreek af welk resultaat er moet staan, en zet over twee weken een evaluatiemoment in de agenda. Kijk dan naar drie dingen: wat het doet met de persoon die de taak kreeg, met de collega die hem kwijt is, en met het resultaat. Werkt het, dan houd je het. Werkt het niet, dan stuur je bij. Daarna de volgende taak.

Kies de kleinste verandering met het grootste effect. Eén taak per keer houd je vol. Na een jaar zit iedereen in je team een flink stuk dichter bij zijn kracht, zonder dat er één functieprofiel is herschreven.

Bij gemeente Arnhem zagen we hoe dat gaat als leidinggevenden dit gesprek zelf gaan voeren. Managers en teamleiders coachten hun eigen mensen op kerntalenten, met de scanuitslag als gespreksstof, op de werkvloer en in het bila. Van de 37 deelnemers is 45% nu meer gaan werken vanuit kerntalenten. Het talentgesprek loopt daar nu het hele jaar door.

Voor wie met vitaliteit bezig is: dit is de interventie die aan de bron werkt. Talentgericht werken kost minder energie dan werken tegen je natuur in. Fruit en workshops compenseren voor werk dat energie kost. Job crafting verandert het werk zelf.

Eén vraag om mee te nemen: welke taak in jouw team ligt al maanden bij de verkeerde persoon, terwijl iedereen eigenlijk weet bij wie hij hoort?

Veelgestelde vragen over job crafting

Wat is job crafting?
Job crafting is je werk zo aanpassen dat het beter past bij je talenten: welke taken je doet, met wie je samenwerkt en hoe je naar je werk kijkt. Het gebeurt binnen de functie die er al is. Amy Wrzesniewski en Jane Dutton gaven het in 2001 die naam.

Kun je werk herverdelen zonder te reorganiseren?
Ja, en dat is meestal de snelste route. In bijna elk team liggen taken bij de verkeerde persoon. Die kun je ruilen zonder nieuwe functies, nieuwe functieprofielen of een nieuw organogram, zolang het afgesproken resultaat blijft staan.

Waar begin je met job crafting?
Bij één taak. Zoek iemand die erop leegloopt en iemand die erop aangaat, verschuif de taak en spreek het resultaat af. Kijk na twee weken wat het doet met de nieuwe eigenaar, met de collega die de taak kwijt is en met het resultaat.

Wat doe je met taken waar niemand in het team talent voor heeft?
Dan heb je drie wegen: samenwerken met iemand die het beter kan, een hulpmiddel inzetten dat het meeste werk overneemt, of een afspraak maken met een collega die helpt het op tijd af te krijgen. Ondersteunend talent mag je ook inzetten, zolang het geen hele werkweek vult.

Wie is verantwoordelijk voor job crafting: HR of de leidinggevende?
HR kan de taal, een scan of een format leveren. Of er werk verschuift, beslist de leidinggevende, elke week in het overleg en in het bila. Twee vaste vragen houden het gesprek gaande: wat gaf je energie, en waar liep je op leeg?

Verder lezen

Weet eerst waar jouw energie zit

Met een van de vier gratis scans op leiderschapscan.nl zie je waar jouw energie en talent nu zitten. Dat is je startpunt voor het gesprek over werk en talent met je team.