Wouter Plevier van Innerspective, bij het artikel over duurzame inzetbaarheid

Duurzame inzetbaarheid: van beleidsterm naar dagelijkse praktijk

Waarom duurzame inzetbaarheid ontstaat in het gewone gesprek tussen leider en medewerker, en hoe je daar morgen mee begint.

Wat is duurzame inzetbaarheid?

Duurzame inzetbaarheid betekent dat mensen nu en over tien jaar met energie, plezier en resultaat hun werk kunnen doen, op elke leeftijd. Het gaat over talent, vitaliteit en motivatie samen, en het ontstaat vooral in het werk zelf en in het gesprek met de leidinggevende. Innerspective (Wouter Plevier) maakt het vanuit Amplitief Leiderschap concreet: elk kwartaal één taak naar iemands kerntalent en elke maand een kort gesprek over energie.

Met 57 besloot ik dat routine mijn vijand was. Niet ouderdom. Routine. Mijn leven was ingezakt in iets comfortabels en voorspelbaars, en ik merkte het aan mijn energie. Dus zette ik alles tegelijk aan. Terug naar de fitheid van mijn 25e. Gitaarles, zangles, een nieuw boek, mijn bedrijf opschalen met mensen die beter zijn dan ik in wat ik nog niet kan. En dat geeft enorm veel energie. Voor mij is dat duurzame inzetbaarheid in het klein.

Ik vertel dit omdat het precies raakt aan een begrip dat in bijna elk beleidsplan staat dat ik onder ogen krijg. Sinds 1999 begeleid ik directies en managementteams, en ik zie steeds hetzelfde. Er is een nota, er is een vitaliteitsbudget, er is soms een werkgroep. En op de werkvloer verandert er niets. Mensen doen jaren hetzelfde werk, raken stilletjes uitgeblust en worden ergens rond hun vijftigste in een categorie gezet: hoe lang nog tot je pensioen?

Duurzame inzetbaarheid begint bij één simpele vraag: deed iemand deze week iets waar hij goed in is en energie van kreeg? Drie misverstanden houden die vraag buiten beeld.

Misverstand 1: duurzame inzetbaarheid gaat over oudere medewerkers

In veel organisaties is duurzame inzetbaarheid een ander woord voor ouderenbeleid. Inzetbaarheid van oudere medewerkers betekent dan seniorendagen en minder uren. Goed bedoeld. Maar het zet mensen in een hokje waar ze zelf niet in willen staan.

Ik heb er zelf moeite mee, met ouder worden. In mijn hoofd ben ik 27. Mijn lichaam zegt iets anders, en de wereld om me heen ook. Tegelijk zit ik in de meest intensieve groeiperiode van mijn leven. De maatschappij heeft een bug, en die zit bij leiders die mensen nog selecteren op wat ze kosten. Kijk naar wat ze kunnen bijdragen.

Talent is niet afhankelijk van leeftijd. Het is er, in iedereen. De vraag is of jij als leider de omstandigheden maakt waarin het zichtbaar wordt. Een 55-jarige die zijn wijsheid inbrengt naast de energie van iemand van 28: dat is waar een team sterker van wordt. Fien Jacobs (Kayak) en Chantal Huinders (Doorzaam) laten in aflevering 74 van de vodcast Plevier & De Inspirerende Leiders zien hoe je generaties verbindt door ambitie te koppelen aan wat iemand nu kan bijdragen.

Een leider van 58 zat ooit tegenover me. Vijfentwintig jaar in dezelfde organisatie, opvolger al benoemd. Hij zei: "Ik denk dat ik klaar ben. Met mijn manier van leidinggeven." Ik vroeg wat zijn team zou missen als hij morgen weg was. Na een stilte zei hij: zijn aanwezigheid. De rest van dat jaar nam hij elke week een uur voor een jonge leider, zonder agenda. Iemand die op papier aan het afbouwen was, zette zijn sterkste talent juist in. Dat is duurzame inzetbaarheid.

Misverstand 2: vitaliteit regel je met een programma

Een klant van mij had alles. Een pingpongtafel, flexibele werktijden, vrijdagmiddagborrels, alles gefaciliteerd. En de sfeer was er niet. Geen energie, geen blije gezichten. Wel een directeur die het team losliet en hard stuurde op resultaten.

Fruit, workshops en een sportabonnement compenseren voor werk dat energie kost. Verandert het werk zelf niet, dan verandert de energiebalans ook niet. Daarom werken zoveel vitaliteitsprogramma's niet: ze werken aan de rand van het werk. Gemiddeld werken mensen maar 37% van hun tijd vanuit hun talenten, en is slechts 13% echt bevlogen. Daar lost een workshop over gezonde voeding niets aan op.

In ons e-book Vitality @ Work stellen we vijf levensvragen. Wat is je doel en geef je het actief vorm? Wat is je grootste talent en laat je het elke dag zien? Word je geïnspireerd door wat je doet? Heb je de routine gevonden die past bij je levensfase? En ben je fysiek fit? Het venijnige zit in de rekensom. Die vijf tel je niet op, je vermenigvuldigt ze. Wie op alle vijf redelijk scoort, houdt in totaal verrassend weinig over. Eén zwakke plek trekt het hele plaatje omlaag, en die zwakke plek zit zelden in de fruitschaal. Meestal zit hij in werk dat niet bij iemand past, of in een routine die al jaren niet meer klopt.

Dit is waar amplitie anders kijkt. Amplitie betekent versterken wat al werkt, bij alle medewerkers, ook bij wie het al goed doet. Werken vanuit je talent kost minder energie dan werken tegen je natuur in. Daarmee is talentontwikkeling een van de effectiefste vitaliteitsinterventies die er is.

Misverstand 3: wie afhaakt, wil niet meer

Een medewerker die moeilijk doet in vergaderingen. Een teamlid dat steeds stiller wordt. Een manager die alles uitvoert maar er niet meer bij is. Een directeur die alles controleert, waardoor de creativiteit de deur uit vliegt. We noemen het een motivatieprobleem. Geen eigenaarschap, afspraken worden niet nagekomen. Dus gaan we strakker sturen, of sturen we iemand naar een training.

In al die jaren met leiderschapsteams zag ik mensen vooral afhaken omdat de leider, de collega's en de manier van werken hun bijdrage en hun kerntalenten niet zagen. Dat vraagt een andere vraag aan jezelf: wat mist dit team, waardoor iemand zijn beste werk niet kwijt kan?

De rol van de leidinggevende is daarin de grootste hefboom. Gemiddeld vertrekt 84% van de mensen vanwege hun leidinggevende, en wie niet vertrekt, kan ook binnen blijven en toch al vertrokken zijn. Uit toptalent behouden weten we dat salaris zelden de echte reden is om te gaan. Het gaat om ruimte voor talent, groei die je voelt, een leider die je ziet en werk dat meer geeft dan het kost. Precies dezelfde vier dingen bepalen of mensen duurzaam inzetbaar blijven en over tien jaar nog met plezier werken.

Duurzame inzetbaarheid in de praktijk: zo doe je het

Het wordt concreet in drie kleine gewoontes. Je hoeft er geen programma voor op te tuigen.

Kies deze week één teamlid en plan een rondje psychologische koffie. Zo noem ik het in trajecten met MT's: koffie of thee met vragen die verder gaan dan de takenlijst. Waar werd je de afgelopen maand blij van in je werk? Wat kostte je de meeste energie? Wat zou je meer willen doen als het mocht? Stel de vraag en wacht. De stilte voordat het antwoord komt, is vaak het eerlijkste deel van het gesprek.

Ruil daarna één energievretende taak voor iets dat bij iemands kerntalent past. Ken je de kerntalenten van je mensen nog niet, begin dan met kerntalenten ontdekken. Eén taak per kwartaal lijkt weinig. Na een jaar zit iemand vier taken dichter bij zijn kracht, en dat merkt hij elke dag.

Maak er dan een ritme van. Voer elke maand een kort gesprek met twee vragen: wat gaf je energie en waar liep je op leeg. Hoe je dat voert, lees je in het ontwikkelgesprek met twee vragen. Bij gemeente Arnhem werkten we zo met 37 medewerkers en hun leidinggevenden. Na het traject werkte 45% van de deelnemers aantoonbaar meer vanuit zijn of haar kerntalenten, en voerden leidinggevenden het talentgesprek voortaan zelf, doorlopend.

Begin wel bij jezelf. Een leider die zelf op de automatische piloot staat, kan dat bij een ander moeilijk herkennen. Wil je weten hoe jouw eigen balans ervoor staat? Vul de gratis scan Levensbalans en missie in. In een paar minuten zie je waar je energie wint en waar je hem verliest.

Wil je zien hoe dit past in een volledig stappenplan, van nulmeting tot borging? Lees dan talentontwikkeling en vitaliteit: het complete stappenplan.

Jij ook te oud? Nee. Alleen misschien te lang op de automatische piloot. En je team misschien ook.

Wie in jouw team heeft al jaren niemand meer horen vragen waar hij eigenlijk energie van krijgt?

Veelgestelde vragen over duurzame inzetbaarheid

Wat is duurzame inzetbaarheid?
Duurzame inzetbaarheid betekent dat mensen nu en over tien jaar met energie, plezier en resultaat hun werk kunnen doen. Het gaat over talent, vitaliteit en motivatie samen, en het geldt voor elke leeftijd.

Waarom blijft duurzame inzetbaarheid vaak beleid op papier?
Omdat het als HR-programma naast het werk staat. Er komt een nota, een vitaliteitsbudget of een werkgroep, maar het werk zelf, de leidinggevende en het gesprek over talent veranderen niet. Dus verandert de energiebalans van mensen ook niet.

Hoe maak je duurzame inzetbaarheid concreet?
Begin bij het werk en bij de leidinggevende. Weet waar ieder teamlid energie van krijgt, verschuif elk kwartaal één taak naar iemands kerntalent en voer daar elke maand een kort gesprek over: wat gaf je energie, en waar liep je op leeg?

Is duurzame inzetbaarheid alleen iets voor oudere medewerkers?
Nee. In veel organisaties is het een ander woord voor ouderenbeleid geworden, met seniorendagen en minder uren. Talent is niet afhankelijk van leeftijd. Wie jaren hetzelfde werk doet zonder dat iemand naar zijn talent vraagt, raakt op elke leeftijd uitgeblust.

Wat is de rol van de leidinggevende bij duurzame inzetbaarheid?
De leidinggevende is de grootste hefboom. Gemiddeld vertrekt 84% van de mensen vanwege hun leidinggevende. Wie ziet waar iemand energie van krijgt, ruimte geeft aan talent en het gesprek daarover blijft voeren, bepaalt of iemand over tien jaar nog met plezier werkt.

Verder lezen

Hoe staat jouw eigen balans ervoor?

De gratis scan Levensbalans en missie laat zien waar jij energie wint en waar je hem verliest. Wie zijn eigen balans kent, ziet eerder wanneer iemand in zijn team op de automatische piloot staat.