Wat is bevlogenheid?
Bevlogenheid meten is vaststellen hoeveel energie, toewijding en opgaan in het werk medewerkers ervaren, de drie kenmerken van bevlogenheid volgens Wilmar Schaufeli en Arnold Bakker. Dat kan met een gevalideerde vragenlijst als de Utrechtse Bevlogenheidsschaal (UWES) of met twee vaste vragen elke zes weken. Innerspective (Wouter Plevier) koppelt de meting vanuit Amplitief Leiderschap direct aan het gesprek in het team en aan werk rond kerntalenten.
"Mijn team doet wat ik vraag. Maar er zit geen vuur in." Dat zei een CEO dit voorjaar tegen me. Slim, gedreven, resultaatgericht. We keken samen naar zijn laatste stand-up: twintig minuten agenda, nul minuten voor wat er echt leefde. Zijn team was tevreden. Bevlogen was het niet. En dat verschil zie je pas als je bevlogenheid meten serieus neemt.
Gemiddeld is 74% van de werknemers tevreden, en is maar 13% bevlogen en actief betrokken. In die kloof werk ik sinds 1999. Mensen doen hun werk goed. Ze komen op tijd, leveren op en klagen niet. Maar ze vliegen niet. In dit artikel lees je wat bevlogenheid precies is volgens de wetenschap, hoe je het meet zonder dat het een rapport in een la wordt, en welke hefbomen het laten groeien.
Tevreden, betrokken, bevlogen: drie verschillende dingen
De meeste organisaties meten tevredenheid en denken dat ze bevlogenheid meten. Daarom schrikken ze niet van hun cijfers. Ik maak met leiders altijd eerst het verschil tussen betrokkenheid en bevlogenheid helder.
Je taken doen betekent dat je er bent en levert wat gevraagd wordt, en dat je je energie vooral buiten je werk haalt. Bij een werkweek van 32 tot 40 uur zijn dat heel wat uren zonder energie.
Betrokkenheid zegt: ik doe mijn werk goed en ik voel me verbonden met de organisatie.
Bevlogenheid gaat een laag dieper. Wilmar Schaufeli en Arnold Bakker, de onderzoekers achter de Utrechtse Bevlogenheidsschaal (UWES), beschrijven het met drie kenmerken. Vitaliteit: je hebt energie en veerkracht in je werk. Toewijding: je werk voelt betekenisvol en je bent er trots op. Absorptie: je gaat zo op in wat je doet dat je de tijd vergeet. Wie bevlogen is, wil meer, ook als niemand erom vraagt.
Waarom dat onderscheid ertoe doet? Omdat de oorzaken verschillen. Schaufeli en Bakker lieten in 2004 zien dat burn-out vooral samenhangt met de eisen van het werk, en bevlogenheid vooral met de hulpbronnen: steun, feedback, ruimte om zelf te kiezen, kansen om te groeien. Wie verzuim wil terugdringen, kijkt naar werkdruk. Wie bevlogenheid wil vergroten, kijkt naar wat het werk teruggeeft.
Ik had een klant die alles had geregeld. Pingpongtafel, flexibele werktijden, vrijdagmiddagborrels. En toch was de sfeer er niet. Geen energie, geen blije gezichten. De directeur liet zijn team los en stuurde hard op resultaten. Dat werd niks. Faciliteiten maken mensen tevreden. Bevlogen medewerkers krijg je met iets anders.
Bevlogenheid meten zonder jaarrapport
Er zijn goede instrumenten. De Utrechtse Bevlogenheidsschaal is wereldwijd een van de meest gebruikte vragenlijsten voor bevlogenheid, en er bestaat een korte versie met negen vragen. Wil je een betrouwbare nulmeting, dan is zo'n gevalideerde lijst een prima start.
Maar de valkuil zit zelden in het instrument. Hij zit in wat er na de meting gebeurt. Een organisatie laat een groot medewerkersonderzoek uitvoeren, het rapport komt drie maanden later, iedereen knikt bij de presentatie, en het werk blijft precies zoals het was. Een jaar later meet je opnieuw en ben je verbaasd dat er niets is veranderd.
Bevlogenheid meten doe ik daarom liever kort en vaak. Twee vragen komen verrassend ver: doe jij dagelijks waar je goed in bent, en waar loop je in je week op leeg? Stel ze elke zes weken en bespreek de uitkomst in het team zelf. Dan wordt meten een gesprek. Hoe je die twee vragen in een ontwikkelgesprek giet, lees je in het ontwikkelgesprek dat wel ergens over gaat.
In MT's gebruik ik ook een eenvoudige teamscore op de vijf pijlers van Amplitief Leiderschap. Eén van de vragen: zijn mensen vitaal en bevlogen, en halen ze er zingeving uit? Iedereen geeft een cijfer van 1 tot 10, de leidinggevende als laatste, anders volgt het team zijn cijfers. Na drie maanden scoor je opnieuw en vergelijk je de spreiding. Een verschil van drie punten tussen de leider en zijn team zegt vaak meer dan het gemiddelde.
Wil je eerst bij jezelf beginnen? Op leiderschapscan.nl staan vier gratis scans, waaronder de scan Levensbalans en missie. Die laat zien waar jouw energie nu zit en waar hij weglekt.
Wat bevlogenheid aantoonbaar laat groeien
Hier wordt het interessant, want de wetenschap wijst naar hefbomen die in elke organisatie liggen en bijna niets kosten.
De eerste is werk rond kerntalenten. Gemiddeld werken mensen maar 37% van hun tijd vanuit hun talenten. De rest is werk dat ze kunnen, maar dat hen niets geeft. Bij gemeente Arnhem werkte na een traject met scans, training en coaching door de eigen leidinggevenden 45% van de 37 deelnemers aantoonbaar meer vanuit hun kerntalenten. Absorptie, het opgaan in je werk, ontstaat vrijwel alleen als je doet waar je van nature goed in bent. Hoe je die talenten vindt, lees je in kerntalenten ontdekken.
De tweede is gezien worden. Gallup deed onderzoek naar de meest bepalende factor achter bevlogenheid. Bovenaan staat geen salaris en geen groeipad. Bovenaan staat echte interesse in de mens achter de professional: heeft mijn manager mij deze week als mens gezien? Ik schrok toen ik het las, vooral omdat ik het zo goed herkende.
Roger, directeur van 150 medewerkers met goede cijfers, belde me met precies dit probleem. Salaris top, bonussen ruim, en toch voelde het als los zand. Ik vroeg wanneer hij iemand voor het laatst had gevraagd wat hem energie geeft. Na een lange stilte: "Bedoel je buiten het functioneringsgesprek?" En toen: "Nooit, denk ik." Drie weken lang vroeg hij elk teamlid wat energie gaf, gaf hij iedereen één specifieke erkenning en vroeg hij dagelijks: wat heb jij van mij nodig? Daarna begon zijn team zelf oplossingen te bedenken en verantwoordelijkheid te pakken.
De derde is positieve emotie als brandstof. Barbara Fredrickson liet met haar broaden-and-build-theorie zien dat positieve emoties je denken verbreden: meer creativiteit, meer verbinding, betere beslissingen. Positieve emotie is dus input vooraf. Daarom is bevlogenheid de eerste pijler van Amplitief Leiderschap. Energie en vitaliteit, talentontwikkeling en goed werkontwerp landen allemaal dieper als mensen vanuit bevlogenheid werken.
De vierde is een ritme dat het volhoudt. Amplitie, een term die Else Ouweneel, Wilmar Schaufeli en Pascale Le Blanc in 2009 introduceerden, betekent bevlogenheid en optimaal functioneren actief versterken, bij iedereen, ook bij wie het al goed doet. Dat lukt niet met één inspirerende dag. Het lukt met een vast moment, elke week of elke maand, waarin energie het onderwerp is. Meer over die stroming lees je in wat is amplitie.
Bevlogenheid vergroten: zo begin je deze week
Begin bij je eerstvolgende teamoverleg. Schrap één agendapunt en vervang het door vijf minuten met één vraag aan iedereen: welk stuk werk gaf jou deze week echt energie? Schrijf de antwoorden op, zonder te reageren of op te lossen.
Kies daarna per teamlid één taak die past bij wat je hoorde, en geef die taak op basis van talent. De functietitel laat je even los. Klein gedrag, grote verschuiving.
Zet tot slot de twee meetvragen in je agenda, elke zes weken: doe jij dagelijks waar je goed in bent, en waar loop je in je week op leeg? Na drie rondes zie je een patroon. Na zes rondes heb je een bevlogenheidsmeting die meer zegt dan elk jaarrapport, omdat je team hem zelf heeft gemaakt.
En kijk eerlijk naar jezelf. Verlaten mensen jouw overleg met meer of minder energie dan ze binnenkwamen? Bevlogenheid in een team begint vrijwel altijd bij de leider die het voorleeft. Vaak vraagt dit eerst iets van jou, en daarna pas van je mensen.
Lees hoe dit past in talentontwikkeling en vitaliteit, en waarom je beste mensen blijven als ze bevlogen zijn in toptalent behouden.
Eén vraag om mee te nemen: wie in jouw team heeft deze maand nog nooit de vraag gekregen wat hem of haar energie geeft?
Veelgestelde vragen over bevlogenheid meten
Wat is bevlogenheid?
Bevlogenheid is een positieve, energieke toestand in je werk met drie kenmerken: vitaliteit, toewijding en absorptie, het opgaan in wat je doet. Zo definiëren Wilmar Schaufeli en Arnold Bakker het, en zo meet de Utrechtse Bevlogenheidsschaal (UWES) het.
Hoe meet je bevlogenheid?
Met een korte, gevalideerde vragenlijst zoals de UWES, of met twee vaste vragen die je elke zes weken stelt: doe jij dagelijks waar je goed in bent, en waar loop je in je week op leeg? Een meting werkt pas als je de uitkomst in het team zelf bespreekt.
Hoe vergroot je bevlogenheid?
Door de bronnen van energie in het werk zelf te versterken: werk rond kerntalenten, een leidinggevende die je als mens ziet, positieve emotie als startpunt en een vast ritme waarin energie het onderwerp is. Vitaliteitsprogramma's naast het werk doen dat zelden.
Wat is het verschil tussen betrokkenheid en bevlogenheid?
Betrokken mensen doen hun werk goed en voelen zich verbonden met de organisatie. Bevlogen mensen hebben daarnaast energie in hun werk, vinden het betekenisvol en gaan erin op. Gemiddeld is 74% van de werknemers tevreden, en is maar 13% bevlogen en actief betrokken.
Hoe vaak meet je bevlogenheid in een team?
Liever kort en vaak dan één keer per jaar. Stel de twee meetvragen elke zes weken en bespreek de uitkomst meteen in het team. Na drie rondes zie je een patroon, en na zes rondes heb je een meting die het team zelf heeft gemaakt.
Verder lezen
- Talentontwikkeling en vitaliteit: het complete stappenplan
- Kerntalenten ontdekken: verder dan een persoonlijkheidstest
- Waarom vitaliteitsprogramma's zelden werken, en wat wel
- Het ontwikkelgesprek dat wel ergens over gaat: de twee systemische vragen die volstaan
Begin met je eigen nulmeting
Een van de vier gratis scans op leiderschapscan.nl, zoals Levensbalans en missie, laat zien waar jouw energie nu zit en waar hij weglekt. Zo heb je je eigen nulmeting voordat je bevlogenheid in je team meet.

