Wat is een mandaat in het MT?
Mandaten in het MT zijn de afspraken over wie in het managementteam over welk soort besluit het laatste woord heeft, en binnen welke kaders. Het hele team mag meedenken, maar elk besluit krijgt één naam en een datum. Innerspective (Wouter Plevier) maakt mandaten helder vanuit Amplitief Leiderschap: rollen verdelen naar talent, beslisregels op één A4 per MT-lid en een vast ritme dat ze bewaakt.
Onlangs zat ik met een managementteam aan een vraagstuk dat ze al weken rondpompten. Iedereen had een mening, niemand had een besluit. Ik liet ze zien hoe ze elkaar aanspraken en wat de reacties daarop waren, en toen werd het stil aan tafel. Want het ging allang niet meer over de inhoud. Het ging over een vraag die niemand hardop stelde: wie beslist hier eigenlijk? Over mandaten in het MT praat bijna geen enkel team, tot het moment dat een besluit voor de derde keer op de agenda staat.
Sinds 1999 begeleid ik directies en managementteams, en dit is een van de drie dilemma's waar elk MT tegenaan loopt. Iedereen wil meepraten, niemand wil echt duidelijk de verantwoordelijkheid dragen. De vraag wie beslist in het MT blijft dan in de lucht hangen. Rollen en mandaten klinken als iets voor het organogram of het directiereglement. In de praktijk gaan ze over gedrag aan tafel, elke week opnieuw. En dat gedrag kun je veranderen.
Misverstand 1: een besluit van het MT is van iedereen
Je kent het. De vergadering loopt soepel, iedereen knikt en het besluit valt. Op de gang denkt de helft er iets anders over, en in de operatie wint de orde van de dag. Er verandert niets.
Jerry Harvey beschreef dit in 1974 als de Abilene-paradox: groepen nemen besluiten die eigenlijk niemand wil, omdat iedereen denkt dat de rest het wil. Stilte wordt verward met instemming. In een managementteam komt daar nog iets bij. Een besluit dat door het hele team is genomen, voelt voor ieder MT-lid als een besluit van de anderen. Iedereen was erbij, dus iedereen gaat ervan uit dat een collega het oppakt. Het besluit is genomen en heeft geen adres.
Op de hub over een sterk managementteam bouwen staat bij eigenaarschap in het MT één toets: hoeveel van de besluiten van vorige maand hebben een naam en een datum? Stel die vraag in je eigen MT. Meestal wordt het dan even stil, en daarna begint iemand te zoeken in de notulen.
Samen kiezen en eigenaar zijn zijn twee verschillende dingen. Het MT mag samen wegen en samen kiezen, en daarna draagt één persoon het besluit naar buiten, met een datum waarop het team ziet dat het geland is. Mijn vuistregel: eindigt een gesprek zonder beslissing, eigenaar en datum, dan was het een gezellig praatje. In het stuk over trage besluitvorming in het managementteam beschrijf ik wat er gebeurt als een besluit wel valt en daarna niet gedragen wordt. Een besluit zonder eigenaar is het broertje daarvan.
Misverstand 2: je rol in het MT is je portefeuille
De meeste teams denken bij rollen in het managementteam aan de portefeuille. Finance, operatie, commercie, HR. Dat is de helft van het verhaal. De andere helft is de rol die je aan tafel pakt, en daar ontstaat de meeste wrijving.
Ik zat eens bij twee directeuren. Allebei slim, allebei betrokken. Na een uur hadden ze nog geen stap gezet. De een sprak vanuit controle: wat nu werkt, wat veilig is. De ander sprak vanuit visie: wat straks mogelijk is, wat groter is. Geen van beiden had ongelijk. Ze stonden alleen op een andere verdieping van hetzelfde gebouw en riepen door de muren naar elkaar.
In het Concurrerende Waardenmodel van Robert Quinn zou je zeggen: de een zat in Beheersen, de ander in Creëren. Beide zijn nodig. Het gaat mis als niemand benoemt welke rol het besluit op dit moment vraagt. Veel MT's blijven hangen in Beheersen. Agendapunten afvinken, doorpakken, alles behandelen. Dat voelt productief, en intussen zegt niemand wat er onder tafel ligt.
Bewust schakelen werkt beter. Ga eerst naar Samenwerken en vraag: wie is het er niet mee eens? Meen het. Vraag ook: waar scoort dit voorstel nog een 3? Stap dan naar Creëren en geef ruimte aan het alternatief dat nog niemand durfde te noemen. Keer pas daarna terug naar Beheersen om te besluiten, nu met draagvlak. En spreek als laatste af wie welke verantwoordelijkheid krijgt.
Rollen verdeel je daarbij het best naar talent, en minder naar functietitel. Wie ziet de strategie, wie brengt energie, wie houdt het menselijk? Een financieel directeur met een groot talent voor verbinding hoeft niet altijd de rol van controleur te spelen. Hoe je die talenten zichtbaar maakt, lees je in kerntalenten ontdekken. Wil je weten welke rol jij aan tafel vanzelf pakt en welke je laat liggen? Doe dan de gratis scan Leiderschapsrollen: 16 stellingen op basis van de rollen van Quinn.
Misverstand 3: als het mandaat op papier staat, wordt er beslist
De CEO van Lightboxx kwam na twee weken vakantie terug bij een stapel besluiten. Niemand had erover durven beslissen. Zijn directieteam bestond uit goede mensen, met verstand van zaken. Alleen kwam elk besluit van enig gewicht toch weer bij hem terecht.
In dat traject hebben we mandaten helder gemaakt, zodat iemand een besluit kon nemen zonder eerst even bij de CEO te checken. Er kwam ook een vast ritme waarin voortgang zichtbaar werd. Zonder ritme zakt een mandaat binnen een paar weken terug naar de oude gewoonte. Aan het einde van het traject zat de CEO niet meer in de meeste overleggen. Dat was precies de bedoeling.
Een mandaat geeft iemand het recht om te beslissen. Het geeft nog niet de moed. Een directeur belde me met een zin die ik vaker hoor: "Wouter, ik weet wat ik moet doen. Maar ik durf het niet." Het ging over zijn rechterhand, die al twee jaar niet meer op zijn plek zat. Iedereen zag het, hij zag het zelf ook. Het mandaat was glashelder: dit was zijn besluit. En toch schoof hij het gesprek al twaalf maanden voor zich uit.
Niet besluiten is ook een besluit. Alleen een besluit waar je niet voor kiest, je glijdt erin. De prijs betaalt het hele team, dag na dag, in motivatie en vertrouwen. Wie een besluit voor zich uitschuift, kan twee vragen naast elkaar leggen: wat kost het als ik nu besluit, en wat kost het als ik niet besluit? Bijna altijd zit de echte kost aan de kant van het uitstel. Je voelt hem alleen pas later.
Hoe je een mandaat goed overdraagt, met een doel, kaders en een vast moment om bij te praten, beschrijf ik in delegeren zonder loslaten. Hier gaat het om de stap ervoor: weten van wie welk besluit is.
Zo maak je mandaten in het MT deze week helder
Begin klein. Voor heldere beslisbevoegdheden in het MT is een nieuw directiereglement niet nodig, een A4 per MT-lid wel.
Pak de notulen van de afgelopen vier weken en zet achter elk besluit een naam en een datum. Waar dat niet lukt, heb je je eerste lijst. Neem die mee naar het volgende MT, zonder schuldvraag. Het doel is zien waar het schuurt.
Vraag daarna ieder MT-lid om op één A4 drie kolommen te vullen. Links de besluiten die je alleen neemt en achteraf meldt. In het midden de besluiten die je neemt nadat je de anderen hebt gehoord. Rechts de besluiten die jullie echt samen nemen. Leg de A4's naast elkaar op tafel. Staat hetzelfde besluit bij twee mensen in de linkerkolom, of bij niemand, dan heb je de bron van je wrijving gevonden. Spreek per besluit af waar het hoort, en zet het op één gezamenlijke pagina die in elk MT op tafel ligt.
Voor de besluiten in de rechterkolom geldt vanaf nu één ritueel. Voordat je afrondt, vraag je: wie is het er niet mee eens? Je wacht tot iemand antwoordt. Daarna krijgt het besluit één naam en één datum, en die komen in de notulen.
En dan het lastigste deel, voor de hoogste leidinggevende. Komt er iemand bij je met een besluit dat in zijn eigen linkerkolom staat, geef het dan terug. Met één vraag: wat heb jij nodig om deze beslissing zelf te nemen? De eerste weken voelt dat ongemakkelijk, voor jullie allebei. Daarna merk je dat de stapel op je bureau kleiner wordt, en dat je team groeit in precies het vermogen waarvan je dacht dat het er nog niet was.
Heldere mandaten zijn een van de kenmerken van een sterk managementteam. Het komt erop neer dat jullie hardop afspreken wat iedereen nu stilzwijgend aanneemt, en dat je die afspraak in je ritme bewaakt.
Welk besluit ligt nu bij jou op het bureau, terwijl het eigenlijk in de linkerkolom van iemand anders hoort?
Veelgestelde vragen over mandaten in het MT
Wat is een mandaat in het MT?
De afspraak wie over welk soort besluit het laatste woord heeft, en binnen welke kaders. Het hele team mag meedenken en meewegen, maar een mandaat heeft altijd één naam. Zo weet iedereen bij wie een besluit ligt en wanneer het genomen moet zijn.
Waarom blijven besluiten liggen in een MT vol goede mensen?
Omdat meepraten en beslissen door elkaar lopen. Weet niemand wie het laatste woord heeft, dan wacht iedereen op iedereen, of op de CEO. Een besluit van het hele team voelt voor ieder MT-lid al snel als een besluit van de anderen, en dan pakt niemand het op.
Wat is het verschil tussen een rol en een portefeuille in het MT?
Je portefeuille is je inhoudelijke verantwoordelijkheid, zoals finance of operatie. Je rol is wat je aan tafel doet, bijvoorbeeld beheersen of creëren in het Concurrerende Waardenmodel van Robert Quinn. Juist in die rollen ontstaat de meeste wrijving, zeker als niemand benoemt welke rol een besluit nu vraagt.
Hoe maak je mandaten in het MT helder?
Laat ieder MT-lid op één A4 drie kolommen vullen: besluiten die je alleen neemt, besluiten die je neemt nadat je de anderen hebt gehoord, en besluiten die jullie samen nemen. Leg de A4's naast elkaar. Staat een besluit bij twee mensen of bij niemand, dan zit daar de wrijving.
Waar begin je als besluiten in jullie MT blijven liggen?
Zet achter elk besluit uit de notulen van de afgelopen vier weken één naam en een datum. Waar dat niet lukt, ontbreekt een mandaat. Neem die lijst zonder schuldvraag mee naar het volgende MT en spreek per besluit af bij wie het hoort.
Verder lezen
- Een sterk managementteam bouwen
- Trage besluitvorming in het MT: drie patronen en hoe je ze doorbreekt
- Delegeren zonder loslaten: het misverstand dat leiders vastzet
- Het MT-ritme: waarom cadans meer oplevert dan een offsite
Zie hoe jullie MT nu samenwerkt
De gratis Organisatie Focus Scan laat in 14 vragen en 8 minuten zien hoe effectief jullie top samenwerkt, waar de talenten liggen en waar de valkuilen. Zo weet je waar heldere mandaten het eerst nodig zijn.

