"We coachen veel." Ja, dat zag ik ook. En precies daarom liep het vast.
Dit patroon herken ik al 27 jaar, steeds opnieuw. Leidinggevenden leren situationeel leidinggeven vaak pas laat in hun loopbaan. Dat het misgaat, verbaast me dan ook niet.
Psycholoog Daniel Goleman onderzocht directeuren wereldwijd. Zijn conclusie: de beste leiders wisselen meerdere keren per week van stijl. Dat ene verschil, flexibel schakelen, heeft een flink effect op de bedrijfsresultaten. Alleen door de juiste stijl op het juiste moment te kiezen.
Wat is situationeel leidinggeven?
Situationeel leidinggeven betekent dat je je leiderschapsstijl afstemt op de medewerker en het moment. Een nieuwe of onzekere medewerker krijgt instructie, iemand die groeit krijgt coaching, wie het kan maar twijfelt krijgt steun, en een ervaren vakmens laat je los. Wouter Plevier van Innerspective ziet dat veel leidinggevenden één voorkeursstijl voor iedereen gebruiken, en dat juist dat teams vastzet.
Iedereen heeft een voorkeursstijl
Wat ik vaak tegenkom: bijna elke leidinggevende heeft een voorkeursstijl. En die zet hij overal in, of het nu past of niet. Gecombineerd met een oud, beperkend script levert dat niet het juiste effect op. Vaak werkt het zelfs averechts.
Zo werkt het wel.
Iemand is nieuw, onzeker, of haalt structureel de resultaten niet. Dan heb je één ding nodig: duidelijkheid. Richting. Instructie. Een helder kader. Een coachgesprekje helpt dan nog niet. Ook bij nieuwe mensen, hoe goed ze ook zijn.
Pas als iemand op weg is en begint te begrijpen hoe het werkt, en jij weet hoe goed iemand werkelijk is, schakel je over naar coachen.
Is de kennis er, maar het zelfvertrouwen niet? Dan stimuleer je. Je bent de wind in de rug.
Heeft iemand de expertise, de ervaring en de motivatie? Dan laat je los. Delegeren. Deadline mee. En daarna er niet meer bovenop zitten.
Eén stijl voor iedereen is dus geen leiderschap. Het is gemakzucht, van jou. Een zeiler past zijn zeilen aan bij elke windrichting. Hij twijfelt niet aan zijn koers. Hij wil aankomen.
Elke fase van je organisatie vraagt een andere rol
Hetzelfde geldt voor de fase waarin je organisatie zit.
Teams in de opbouwfase hebben coaching en mentoring nodig. Communicatie openen, feedback op gang brengen, nieuwe afspraken over samenwerking maken.
Daarna komt operationele excellentie. Afspraken bewaken op elk niveau. Samenwerking en processen strak inrichten.
Dan de marktfase. De klant centraal, jij als visionair. Resultaten zichtbaar maken. Een merk bouwen.
En bij sommige organisaties volgt daarna de innovatiefase. Netwerken, creëren, ruimte maken voor nieuw denken.
De competence trap
Wat ik na 27 jaar weet: organisaties die vastlopen, zitten vast in één stijl. In hoe ze leidinggeven en in welke cultuur ze vasthouden. Ze willen bewegen, maar sturen op dezelfde manier. Dat werkt niet.
Levinthal en March beschreven dit in 1993 als de competence trap. Je benut wat je al kent, in plaats van te verkennen wat effectiever zou zijn. Veranderen wordt een stuk makkelijker als je weet hoe het echt werkt.
Welke stijl pas jij het vaakst toe, en durf je eerlijk te zijn over waarom?
Veelgestelde vragen
Welke vier stijlen ken je bij situationeel leidinggeven?
Instrueren, coachen, steunen en delegeren. Je instrueert bij weinig ervaring, coacht als iemand groeit, steunt als de kennis er is maar het zelfvertrouwen nog niet, en delegeert als iemand het kan en wil.
Hoe weet je welke stijl een medewerker nodig heeft?
Kijk naar twee dingen: hoe goed iemand de taak beheerst en hoeveel zelfvertrouwen en motivatie er is. Vraag het ook gewoon: "Wat heb je van mij nodig bij deze klus?" Het antwoord verschilt per taak, ook bij dezelfde persoon.
Waarom werkt coachen niet altijd?
Coachen werkt pas als iemand genoeg kennis heeft om zelf antwoorden te vinden. Bij een nieuwe of onzekere medewerker zorgt een coachende vraag vooral voor verwarring. Die heeft eerst richting en een helder kader nodig.
Lees verder
Situationeel leidinggeven in de praktijk: je stijl aanpassen zonder te wisselen van persoon
Inspirerend en amplitief leiderschap
Van specialist naar leidinggevende: waarom vakmanschap niet genoeg is
Trekkend leiderschap: waarom je team op jou blijft wachten
Ontdek welke stijl jij het vaakst inzet met de gratis scan Situationeel leidinggeven. »
Eerder verschenen op LinkedIn, 24 juli 2026.





