Oververantwoordelijk als leider: je kracht put je uit
Stel je voor: je bouwt een methode, een boek en een show, en je speelt honderden volle zalen. En dan ontdek je dat het allemaal een prachtig verpakte copingstrategie is.
Wat betekent oververantwoordelijk zijn als leider?
Oververantwoordelijk zijn als leider betekent dat je structureel meer op je neemt dan bij jouw rol hoort: het gat vullen, het overleg redden, 's avonds die ene mail nog beantwoorden. Vaak is het een oud patroon dat je ooit sterk maakte en je nu uitput. Wouter Plevier van Innerspective herkent het bij zichzelf en bij veel directeuren en managementteams die hij begeleidt.
Mijn oudste patroon, ontdekt bij mijn mentor
Ik zat bij mijn mentor Francisca Schroer en vertelde vol vuur over SLiM!. Over de show, over de CEO's die ik er graag bij wilde hebben, over hoe we iedereen bellen voor onze Captain's Lunch en wat we daar gaan doen. Ze liet me even praten. Toen vroeg ze wat er in mijn nek gebeurde. Die zat muurvast. Bij iets wat ik nota bene leuk vind.
Later in het gesprek viel het kwartje. Mijn oudste patroon is verantwoordelijkheid pakken, zorgen dat het resultaat er komt, en dan stiekem hopen dat iemand zegt dat ik het goed gedaan heb. Francisca bevestigde het: "Zoeken we niet allemaal naar erkenning op zijn tijd?" Mooie gedachte.
Toen ging ik eens echt voelen, en besefte ik dat ik dit al doe sinds ik klein was. Sommige mensen hebben een hobby. Ik heb er een merk van gemaakt.
Het mooie is dat dit ook hoop geeft. Wat jou sterk maakt als leidinggevende, is vaak precies wat je uitput. Jij die het gat altijd vult, die het overleg nog even redt, die 's avonds die ene mail toch nog beantwoordt. Herken je dat? En zou je stiekem niet liever werken aan waar je echte passie en talenten liggen? Gewoon, omdat we allemaal maar een beperkte hoeveelheid tijd hebben. Mijn vriend Robin van Beek schreef er een prachtig nummer over: "De tijd heeft alle tijd".
Waarom oververantwoordelijkheid je uitput
Arnold Bakker en Evangelia Demerouti beschreven in hun Job Demands-Resources-model hoe werkdruk en energie samenhangen. Hulpbronnen zoals steun, feedback en regelruimte vangen de druk op en voeden bevlogenheid. Ontbreken ze, dan vreet dezelfde druk je leeg.
Daar zit de valkuil van de oververantwoordelijke leider. Wie alles zelf draagt, vraagt geen steun en geen feedback. Je verhoogt de druk en snijdt tegelijk je eigen hulpbronnen af. Je lijf merkt dat vaak eerder dan je hoofd. Bij mij zat het in mijn nek.
Minder oververantwoordelijk in vier stappen
- Gebruik je lijf als alarm. Knijpt mijn nek dicht, dan ben ik aan het regelen in plaats van aan het leven. Weet waar het bij jou zit.
- Stel eerst een vraag voordat je een oplossing geeft. "Wat zie jij wat ik mis?" doet wonderen.
- Laat elke week één ding liggen dat je altijd automatisch oppakt. Afleren blijkt veel lastiger dan leren. Meer daarover lees je in stop met alles zelf dragen.
- Vraag elke week om één hulpbron: steun, feedback of een collega die meedenkt. Dat voelt als zwakte en is precies wat je energie teruggeeft.
SLiM! blijft. Ik ben een creatieve artiest, en ik ga het nu alleen nog doen vanuit plezier en vrijheid. Dat vind ik eerlijk gezegd een stuk lichter en leuker.
Waar zit bij jou de knoop als je weer eens alles op je neemt?
Veelgestelde vragen
Hoe herken je oververantwoordelijkheid bij jezelf?
Je vult elk gat, redt elk overleg en beantwoordt 's avonds nog die ene mail. Je voelt je opgelucht als iets af is en schuldig als je iets laat liggen. Vaak geeft je lijf het eerste signaal: een vaste nek, slecht slapen of altijd aan staan.
Waarom nemen goede leiders te veel op zich?
Omdat het lange tijd werkt. Verantwoordelijkheid pakken leverde resultaat en waardering op, vaak al sinds je jeugd. Zo wordt het een patroon dat je kracht en je identiteit lijkt. Pas als je energie opraakt, zie je wat het je kost.
Wat doe je als leider tegen oververantwoordelijkheid?
Begin klein. Stel een vraag voordat je een oplossing geeft, laat elke week één automatische taak liggen en vraag bewust om steun of feedback. Ook al voelt het ongemakkelijk, je team krijgt zo ruimte en jij krijgt energie terug.
Lees verder
Coachend leiderschap: zo laat je je team zelf denken
Oververantwoordelijk als leidinggevende? Leer springen zonder vloer
Draag jij te veel in je leiderschap? Herken je magische rol
Kijk hoe je nu gaat in je leiderschap met een van onze gratis leiderschapscans »
Eerder verschenen op LinkedIn, 13 oktober 2026.